corpoOndanks dat het kabinet geen enkele actie onderneemt op de woningmarkt, zijn het roerige tijden. Veel woningcorporaties houden zich momenteel bezig met hele fundamentele vragen: wie is mijn doelgroep van beleid, hoe blijft de financiële huishouding op peil, hoe gaan we om met (financiële) risico’s? Dat klinkt allemaal heel abstract en daardoor misschien niet zo boeiend. Maar er schuilt een wereld achter.

Onlangs presenteerde adviesbureau KPMG een interessant onderzoek over het verdienmodel van de corporaties. Het huidige model gaat er vanuit dat de waarde van de woningvoorraad en van de vastgoedportefeuille toeneemt. Met die jaarlijkse stijging kunnen nieuwbouwprojecten, renovatie en bijvoorbeeld leefbaarheidactiviteiten worden betaald. Zo is het jaren gegaan maar dat zal binnenkort afgelopen zijn. Sterker nog, eigenlijk is het in de praktijk al afgelopen. In 2009 en 2010 daalden de woningprijzen en de Rabobank voorspelt dat ook in 2011 de waarde van de woningen zal dalen. Niet voor niets wil 90% van de corporaties af van dit verdienmodel. Tot zover de analyse. Wat is dan het nieuwe perspectief en hoe gaat er gehandeld worden? Het onderzoek van KPMG geeft een globale richting aan: 90% van de corporaties is van plan interne organisatiekosten te verlagen en 85% wil bedrijfsprocessen efficiënter maken. Zeven van de tien corporaties verwachten dat de huidige samenwerking- en fusietrend zal doorgaan. Over het feit dat we in Nijmegen maar liefst zeven corporaties kennen die veel meer en beter moeten samenwerken, hield ik al eerder een pleidooi.

Ik vind deze oplossingen een goede richting en zie ze als voorwaarde voordat er andere maatregelen worden genomen. In die volgorde moeten we, wat mij betreft, in Nijmegen spreken over de taken van de corporaties en hun financiering daarvoor. Ik ben er nog niet helemaal van overtuigd dat dit ook zo gaat gebeuren. Want uit het eerder genoemde onderzoek blijkt ook dat maar liefst 85% van de corporaties de strategische doelstellingen wil aanpassen. De brede taakopvatting die ze de laatste decennia hebben gehuldigd is steeds moeilijker houdbaar geworden en staat onder druk. Ook in Nijmegen hoor ik de geluiden om huren verder te verhogen, de betaalbaarheidsgrens op te schuiven of minder te investeren in de woningvoorraad of de sociale structuur van een wijk. Ik snap heel goed dat deze geluiden er zijn. Maar het is wat mij betreft alleen maar bespreekbaar op het moment dat interne organisatiekosten zijn verlaagd, de bedrijfsprocessen zijn verbeterd en er veel meer samenwerking is gerealiseerd.

Corporaties zouden, gezien hun maatschappelijke verantwoordelijkheid, op een verfrissende wijze op zoek moeten gaan naar een nieuw verdienmodel. Ze kunnen zich laten inspireren door de boekenwereld en de muziekindustrie. Ik las hierover in de Intermediair van 18 februari 2011 een mooi artikel. Beide bedrijfstakken moeten zich opnieuw uitvinden omdat via het internet klanten producten gratis of veel goedkoper kunnen krijgen. Einde bedrijfstak, zo lijkt het. Maar niets is minder waar. Een gratis boek online zetten, zorgt ervoor dat veel meer mensen het fysieke exemplaar willen kopen in de winkel! En een gratis muziekalbum op het web zorgt voor zoveel reclame dat de bijbehorende concerttour binnen no-time is uitverkocht, met veel minder reclamebudget wel te verstaan. Moge dit een inspiratiebron zijn voor de volkshuisvesting. Wat mij betreft zit er voldoende muziek in!