Vorige week liep ik een dag stage bij Iriszorg, een instelling die werkt voor en met mensen aan de onderkant van de samenleving. Mensen die verslaafd zijn (geweest), dakloos waren of om andere redenen zoals een crimineel verleden, grote schulden of ouderschap op hele jonge leeftijd, niet in staat zijn (volledig) zelfstandig te wonen. Ik liep mee met Wilma, als ambulant begeleider heeft zij 12 cliënten onder haar hoede. 12 Nijmegenaren dus. We bezochten er die dag vier. De stage bracht mij in zeer verschillende huiskamers. Het was een indrukwekkende ervaring om met deze mensen te spreken en te horen over de achtergrond van hun problemen. Mij viel op dat deze mensen zich openstellen voor Wilma en dat er sprake is van groot vertrouwen. Mijn aanwezigheid weerhield mensen er niet van te spreken over salaris, schulden of de meest recente lichamelijke of geestelijke ontwikkelingen. Daardoor kon ik mij een goed beeld vormen van het werk van Wilma.

Zo kwamen we bij een cliënt die verslaafd is aan alcohol, evenals haar vriend. Hun woonkamer is sterk vervuild. Telkens is er een reden (ziek, zwak, depressief, pijn, gedoe met familie) waarom een huishoudelijke klus niet gedaan kan worden. Wilma probeert hen toch aan de gang te zetten, helpt soms mee maar doet alleen iets wanneer de cliënt ook in actie komt. In deze situatie zijn het maar kleine stapjes die gezet worden. Afstemming met de huisarts en andere medische instellingen is ook erg belangrijk.

Een ander verhaal is een cliënt die zijn zaakjes eigenlijk prima op orde heeft. Is zijn woning lekker aan het opknappen en is blij met zijn baan. Maar heeft moeite met het begrijpen van brieven. En dat zijn er in zijn geval nogal wat. Wilma helpt om overzicht te houden, verzoeken van instellingen (brieven terug sturen, informatie aanleveren) op te volgen en om voldoende geld op de rekening te houden. Iriszorg verzorgt namelijk het geldbeheer. Daar kiest de cliënt vrijwillig voor dus mocht dat niet naar tevredenheid zijn dan kan hij er ieder moment mee stoppen. Wanneer deze persoon een groter sociaal netwerk zou hebben, kan de begeleiding van Wilma worden afgebouwd lijkt het.

De woonbegeleiding volgt veelal in opdracht van woningcorporaties. Zij nemen de taak op zich om ex-verslaafden of mensen met een crimineel verleden een woning te verhuren. Zodat deze mensen weer onderdeel zijn van de Nijmeegse samenleving. In principe is de begeleiding voor 1 jaar. Na dat jaar moet er zoveel structuur zijn aangebracht in de woonsituatie dat de cliënt op eigen benen verder kan. Vaak lukt dat, niet op de laatste plaats omdat andere instellingen nog in beeld blijven (bijv. thuiszorg, schuldhulpverlening etc.). Maar in sommige gevallen is het eigenlijk voor iedereen duidelijk dat een jaar veel te kort is. Sterker nog: dat er eigenlijk sprake moet zijn van permanente woonbegeleiding. Dat kost natuurlijk geld. Maar wat mij betreft is het een hele zinvolle besteding. Want zonder begeleiding kan er veel overlast ontstaan voor de omgeving. En het enige alternatief dat resteert is een kliniek of opvangplek en dat is vele malen kostbaarder dan de hulpverlening van Wilma.

Kortom: zinvol en noodzakelijk werk. Wonen lijkt zo makkelijk. Iedereen doet het. Maar voor sommige mensen gaat het niet vanzelf.